DIN ve ISO Karşılıkları: Aynı Ürünün İki Kodu

Sahada herkes "DIN 933" der. Teknik resimde ise "ISO 4017" yazar. Tedarikçi faturasında bazen ikisi birden geçer. Bunlar çoğu zaman aynı ürünü anlatır, ama her zaman birebir aynı ölçüyü değil. Farkı bilmek, yanlış anahtarla sahaya gitmeyi ve uyumsuz parçayı önler.

Kısa cevap

DIN, Alman Standardizasyon Enstitüsü'nün; ISO ise Uluslararası Standardizasyon Örgütü'nün standartlarıdır. Bağlantı elemanlarındaki DIN standartlarının çoğu yerini ISO karşılığına bırakmıştır; örneğin DIN 933'ün karşılığı ISO 4017, DIN 934'ün karşılığı ISO 4032'dir. Ürünler çoğunlukla birbirinin yerine kullanılır, ancak bazı çaplarda anahtar ağzı ve somun yüksekliği farklıdır.

Neden iki kod var?

Almanya'nın DIN standartları, onlarca yıl Avrupa ve Türkiye sanayisinde ana referans oldu. Usta da depo da bu kodlarla konuşmaya alıştı. Daha sonra standartlar uluslararası düzeyde birleştirildi ve birçok DIN standardının yerine ISO (Avrupa'da EN ISO) karşılığı geçti. Türkiye'de bunlar TS EN ISO olarak da yayımlanır.

Sonuç: Kod değişti, alışkanlık değişmedi. Piyasa hâlâ "DIN 933 M10x40" diye konuşur. Üretici ise ürünü ISO 4017'ye göre üretmiş olabilir. İkisini de bilmek gerekir.

En çok kullanılan karşılıklar

| DIN | ISO | Ürün | Ölçü farkı |
|---|---|---|---|
| DIN 933 | ISO 4017 | Tam dişli altıköşe cıvata | Var: M10, M12, M14, M22 anahtar ağzı |
| DIN 931 | ISO 4014 | Yarım dişli altıköşe cıvata | Var: DIN 933 ile aynı fark |
| DIN 961 / DIN 960 | ISO 8676 / ISO 8765 | İnce dişli altıköşe cıvata | Var: bazı ölçülerde anahtar ağzı |
| DIN 934 | ISO 4032 (ince diş: ISO 8673) | Altıköşe somun | Var: anahtar ağzı ve somun yüksekliği |
| DIN 439 | ISO 4035 | İnce (kontra) somun | Var: anahtar ağzı |
| DIN 985 | ISO 10511 | Fiberli somun | Var: anahtar ağzı ISO serisini izler |
| DIN 912 | ISO 4762 | İmbus cıvata | Pratikte yok |
| DIN 7991 | ISO 10642 | Havşa başlı imbus | Küçük: baş ölçüleri |
| DIN 6921 / DIN 6923 | ISO 4162 / ISO 4161 | Flanşlı cıvata ve somun | Var: anahtar ağzı |
| DIN 7985 / DIN 965 | ISO 7045 / ISO 7046 | YSB ve YHB metrik vida | Küçük: baş ölçüleri |
| DIN 7981 | ISO 7049 | YSB sac vidası | Küçük |
| DIN 913–916 | ISO 4026–4029 | Setskur (düz, sivri, pim, çanak uç) | Pratikte yok |
| DIN 125 | ISO 7089 / ISO 7090 | Düz pul (pahsız / pahlı) | Ölçü aynı |
| DIN 9021 | ISO 7093-1 | Geniş pul | Pratikte yok |
| DIN 94 | ISO 1234 | Kopilya | Pratikte yok |
| DIN 7 | ISO 2338 | Silindirik pim | Tolerans adlandırması |
| DIN 1481 | ISO 8752 | Yaylı pim (ağır seri) | Pratikte yok |

Tablo, sitemizdeki standart sayfalarının verisiyle uyumludur. Her standart sayfasında karşılık kutusu ve varsa ISO ölçü sütunu ayrıca gösterilir.

Anahtar ağzı farkı: sahada en çok karşılaşılan sorun

Altıköşe cıvata ve somunlarda dört çapta anahtar ağzı değişmiştir:

• M10: DIN 17 mm → ISO 16 mm
• M12: DIN 19 mm → ISO 18 mm
• M14: DIN 22 mm → ISO 21 mm
• M22: DIN 32 mm → ISO 34 mm

Diğer yaygın çaplarda (M6, M8, M16, M20, M24 gibi) anahtar ağzı aynıdır. Pratik sonucu şudur: Aynı makinede hem DIN hem ISO cıvata varsa, M12 için hem 18 hem 19 numara anahtar gerekebilir. Bakım ekibine bunu önceden söylemek zaman kazandırır. Dar bir yuvaya göre tasarlanmış bağlantılarda da altıköşe genişliği önemlidir.

Somun yüksekliği farkı

ISO 4032 somunlar, DIN 934'e göre biraz daha yüksektir. Örneğin M8'de DIN 934 somun yüksekliği 6,5 mm, ISO 4032'de 6,8 mm'dir. Bu fark, ISO'nun somunun cıvatayla aynı yükü güvenle taşıması için yaptığı bir düzenlemedir. Montajda genellikle sorun çıkarmaz. Ancak cıvata boyu çok sınırlı hesaplandıysa, dişin somundan taşma payını kontrol edin.

ISO karşılığı olmayan veya farklı olanlar

Her DIN kodunun ISO karşılığı yoktur. Piyasada hâlâ DIN adıyla satılan bazı ürünler:

• DIN 127 yaylı rondela: ISO karşılığı yoktur; DIN standardı geri çekilmiş olsa da piyasada standart addır.
• DIN 975 / DIN 976 gijon ve saplama: ISO karşılığı yoktur.
• DIN 7984 alçak başlı imbus, DIN 6912: ISO karşılığı yoktur.
• DIN 571 trifon vida, DIN 7505 sunta vidası: ISO karşılığı yoktur; sunta vidaları çoğunlukla üretici standardıyla satılır.
• DIN 471 / 472 segmanlar, DIN 1587 kör somun, DIN 315 kelebek somun: ISO karşılığı yoktur.
• DIN 7504 matkap uçlu vidalar: ISO 15480, 15481 ve 15482 karşılıkları vardır, ancak piyasada çoğunlukla "DIN 7504" ya da "akıllı vida" diye aranır.
• ISO 7380 bombe başlı imbus: Piyasada "DIN 7380" diye anılır, ama geçerli standart ISO 7380-1'dir.

Kalite sınıfı ve malzeme değişmez

DIN mi ISO mu sorusu yalnız geometriyi ilgilendirir. Kalite sınıfları (8.8, 10.9, 12.9) ISO 898-1'e, paslanmaz sınıfları (A2-70, A4-80) ISO 3506'ya göre işaretlenir. Bu işaretler DIN ve ISO ürünlerinde aynı anlamı taşır.

Sipariş verirken nelere dikkat etmeli?

1. Teknik resim ne diyorsa onu yazın. Resimde ISO 4017 varsa listeye de ISO 4017 yazın.
2. Anahtar ağzı kritikse belirtin. M10, M12, M14 veya M22'de belirli bir anahtar ağzı gerekiyorsa listenize "17'lik" ya da "16'lık" diye not düşün.
3. Karışık stok kullanıyorsanız ayırın. Aynı kutuda DIN ve ISO somun karışması montajda sorun çıkarmaz ama bakımda kafa karıştırır.
4. Somun ve cıvatayı aynı aileden seçin. ISO cıvataya ISO somun, DIN cıvataya DIN somun en temiz eşleşmedir.

Yön Cıvata'dan nasıl istenir

Listenizi WhatsApp'tan 0536 550 61 99 numarasına gönderin. Hangi kodu biliyorsanız onu yazın; DIN ya da ISO fark etmez, karşılığını biz buluruz. Her satıra ölçü (ör. M12x60), kalite veya malzeme (8.8, A2) ve adet ekleyin. Anahtar ağzı önemliyse bir not düşün. Teknik resmin ilgili kısmının fotoğrafı da yeterlidir.

Sık Sorulan Sorular

ISO 4017 DIN kaç?

ISO 4017'nin DIN karşılığı DIN 933'tür, yani tam dişli altıköşe başlı cıvata. Yarım dişli karşılığı ise ISO 4014 / DIN 931'dir.

DIN 933 yerine ISO 4017 cıvata kullanabilir miyim?

Çoğu uygulamada evet. Dikkat edilecek nokta M10, M12, M14 ve M22 çaplarında anahtar ağzının farklı olmasıdır. Diş, boy ve kalite sınıfı aynıysa bağlantı aynı şekilde çalışır.

DIN standartları artık geçersiz mi?

Birçok bağlantı elemanı DIN standardı geri çekilip yerini ISO karşılığına bırakmıştır. Ancak piyasa ve teknik dokümanlarda DIN kodları yaygın olarak kullanılmaya devam eder. Bazı ürünlerin ise ISO karşılığı yoktur.

KONTROL NOTU: Kaan'ın doğrulaması gereken teknik cümleler- Karşılık tablosu (veri/din-iso-karsilik.json ile uyumlu): 931→4014, 933→4017, 934→4032/8673, 912→4762, 7991→10642, 985→10511, 125→7089/7090, 7985→7045, 965→7046, 7981→7049, 6921→4162, 6923→4161, 913-916→4026-4029, 94→1234, 7→2338, 1481→8752.- Anahtar ağzı farkı: M10 17→16, M12 19→18, M14 22→21, M22 32→34; diğer yaygın çaplarda aynı.- Somun yüksekliği: M8'de DIN 934 6,5 mm, ISO 4032 6,8 mm; "ISO'nun somunu cıvatayla aynı yükü taşıyacak şekilde yükselttiği" açıklaması.- ISO karşılığı olmayanlar listesi: DIN 127, 975/976, 7984, 6912, 571, 7505, 471/472, 1587, 315.- DIN 127'nin geri çekilmiş olduğu; ISO 7380'in piyasada "DIN 7380" diye anıldığı.- "Türkiye'de TS EN ISO olarak yayımlanır" genellemesi.